GUMIL Metro Manila

KAYATNA A PASAKITAN, LIPATEN, NGEM INKUYOG TI BALASANG TI AYATNA…

LIMA a tawenen nga agayan-ayatkami ken Joy. Nagtulaganmi idi nga agsimpakami apaman nga agturpos. Nagturposak itay napan a tawen iti civil engineering ket nakastrekak a dagus iti nasayaat a trabaho. Katurturpos ni Joy iti nursing.

“An, kasanon ti tulagta?” kinuna ni Joy idi agpalpalamiiskami iti kantina ti ospital a pagpapaayanna.

“Ket ipantan, a!” kinunak met.

“Makaurayka pay kadi iti uppat a tawen?”

Naklaatak. Impagarupko no agang-angaw. Nakapormal.

“A-apay metten, Joy? Di met nalawag ti saritaanta nga apaman nga agturposka ket agkallaysata?”

“Diak malipatan dayta. Ngem kayatko a maammuam a nakiasawan ti inauanaanmi nga adda idiay abroad a pangnamnamaanmi. Naputeden ti tulongna kadakami.. Ita, siakon ti pangnamnamaan dagiti adik. Nupay kasta, kiniddawko ti anamongda a pagturposek ni Elmer tapno isunto met ti mangpaadal kadagiti dadduma a kakabsatmi.

Awan ti naisungbatko. Lima a tawen a nagur-urayak. Ita, manayonan pay iti uppat a tawen. Diak sa maibturanen.

“Diak met koma kayat daytoy a mapasamak kadata. Ngem diak mabaybay-an ida. Lakayen ni Tatang. ‘Pia koma no adda pay ‘di Nanang…”

“Ngem kasanota ngaruden, Joy. Panunotem. Uppat pay a tawen nataengantanton. Anianto pay ti mamaay ti mano a tawen a panagituredta?”

“Awan ti maaramidko. No pudno nga ay-ayatennak, maawatam koma ti kasasaadko. Ababa dayta a panawen no idilig iti napalabasen.”

Nasakit ti nakemko a nagpakada.

Idi agluas ni Joy a mapan idiay Canada tapno idiay nga agtrabaho, diak nakipagpalubos idiay airport.

Nakaawatak iti suratna kalpasan ti dua a lawas. Inulitna ti panagpakawanna. Inlawlawagna ti kasasaad ti pamiliana no baybay-anna ida. Diak sinubalitan.

“Apay, siksika laeng ti babai…? kinunak. Nagaremak iti sabali. Ni Leonor ti immuna. Maestra. Simmaruno ni Becky a social worker. Ni Belen a kaarruba ti pagkaseraak. Ni Cora. Ni Alice. Ni Tessie. Ni Ching.

Ngem diak malipatan ni Joy. Inkuyogna ti lagipko, ti ayatko.

Makatawen sipud ipapan ni Joy idiay Canada, idi imbaonnak ti kompaniami idiay La Union tapno tarawidwidak ti pannakapatakder ti supermarket iti Bacnotan a kinontratami.

Taga-Bacnotan ni Joy. Diak pay nakita dagiti dadakkel ken kakabsatna. Aw-awisennak idi nga agpasiar idiay probinsiada ngem diak masaparan. Self supportingak a nagadal.

Makabulankon iti La Union idi sarungkarak ti pamilia ni Joy. Ni Weeny nga adien ni Joy ti nangpadanon kaniak. Kaing-ingasna ni Joy. Nasingpetda. Pito ti tawen ti inaudian. Grade one.

“I’m Jonjon Ramirez. My sister is in Canada. I’ll be going there also… inton dumakkelak!” kinunana idi saludsodek ti naganna. Naay-ayoak a nakisarsarita kadakuada. Ubbingda pay ngem manakemdan. Awan ti amada ta simmurot kan’ iti konstruksion.

Nasao ni Elmer nga agpayso a dakkel a gatad ti ipatpatulod ti manangda ngem di umdas iti aginaldaw a busbosenda.

“Dakkel ti mabusbosko iti panagadalko, Manong. Aglalo ita ta ngimmato manen iti fifteen percent ti matrikulami,” kinunana idi saludsodek no umanay met la ti ipawpaw-it ni Joy.

Manipud idi, dinominggon nga addaak iti balay da Joy. Nagam-ammokami ken Tata Julian nga amada. Nagbalinak a nasinged kadakuada. Maysa a panggep ti simmiplot iti panunotko idi maipeksa ni Tata Julian ti pannakalipitda iti kuarta.

NABIIT a limmabas ti uppat a tawen. Nailiwanak idi makaawatak iti surat ni Joy a nangipakaammuanna nga agawiden. Agturpos ni Elmer iti panagserra ti klase. Agpapauyo ni Joy iti diak panagsubalit kadagiti suratna. A, maawatannanto ti amin, nakunak. Masdaawto la ketdi iti sorpresa a sangpetanna.

Pinengdak ti iliwko idi ilukat ni Joy ti ridaw. Dimmakkel dagiti matana. Kasla di mamati a makitanak.

“Dinak kad’ pastreken?” Naiturong dagiti matak iti singsing iti ramayna. Insagutko dayta iti daydi umuna a datemi. Maysa a kari ti naibugas iti pakasaritaan ti singsing. Agtalinaed iti ramay a nakayusonganna agingga iti di agbaliw ti sam-it ken bara ni ayat iti barukong ti agikut nga para iti nangisagut. Adda kaasping dayta a singsing iti ikutko. Ngem inikkatko iti ramayko. Inkuentasko.

“Sumrekka…” inyawisna. Ammok a kakaasi met a mangtiptiped iti iliwna kas ipasimudaag dagiti tignayna. No awan ngata dagiti kakabsatna nalabit agin-innarakupkamin.

“’Bag man ta nasurotam ditoy?” kinunana.

Di nagbaliw a kasano ti langana. Immubing ken limmukmeg. Atiddog pay laeng ti buokna.

Natiliwak a kumitkita iti ramayko. Kinagatna ti bibigna. Timmakder. Sinurotko.

“Apay metten, Joy?” Iniggamak ti agsumbangir nga abagana.
Pinasangok. Aglulua. Inabrek ti sango ti polok. Nagtillayon ti singsing a bitin ti kuentasko.

Immarakup. “Kunak no insukatnakon!” insaibbekna.

“Akuek, nagsakit idi ti nakemko. Ngem pudno gayam ti kinunam a ti napudno nga ayat ket mannakaawat. Inggagarak a di sinubalitan dagiti suratmo tapno masidirko ti riknak no iti kaadayom ket agtalinaed nga ipatpategka. Saan a bale ta nakaaramidak met iti banag a mangsulnit iti nagkurangak kenka…”

Adda nagsig-am iti asidegmi. Umis-isem ni Tata Julian.

“Ibagak kadin, Engineer?” Sinaludsodna.
“Dakayo latta, Tata. Uray ta nagkinnaawatankami metten.”

“Balasangko, isu ti timmulong iti panagadal ni Elmer. Agpayso a dakkel ti impawpaw-itmo ngem kakaasikam’ a mangbembennat. Ammom met ngatan ti ngato dagiti magatgatang ken ti pannakaingato ti matrikula dagiti eskuelaan. Mabainak koma a mangawat idi idiayana ti tulongna ngem agsipud ta dimo met inlimed ti panagkinnaawatanyo ken mariknak met ti ayat ken panangigirna kadagidiay addim, isu a mautangak iti dakkel, anak. Dimi imbagbaga ta dayta ti bilinna.

“Oh…” Naiggaman ni Joy ti imak. Tinangadnak. Nakulllaapanen dagiti matana iti lua.

“I’m so proud of you. Diak mayebkas ti panagyamanko.”

“Ni Joy met… Amangan no marunawak,” kinunak idi dina maisina ti perrengna.

“No dika tinulongan, amangan ta ubanton ti buokko no agsimpata!” Naisurot ni Tata Julian idi agkatawaak.

Immisem ni Joy.

 

 

Naipablaak iti BANNAWAG, Hunio 7, 1976.

Popularity: unranked [?]