GUMIL Metro Manila

1.

MAYSA a naslag a rabii, agtugtugaw manen ni Peter Pe iti maysa a suli ti nalawa a solar ti paktoria ti burnay a pagtartrabahuanna ditoy siudad ti Vigan. Ugalina daytoy a pangalana iti tuturoganna. Pamrayanna ti agsigsigarilio a pangbugawna kadagiti lamok ken sepsep ken pangpatarnawna kano iti panunotna bayat ti panangsungkasungkana kadagiti mabalin nga aramidenna tapno sumayaat ti biagna. Iti paktoria, ni Peter Pe ti para patayyek, babaen ti kanigid a sakana, iti pilid a pagsukogan ti dumadamili. Saan ngarud a nakakaskasdaaw no apay a napispiskel ken dakdakkel ti kanigid a sakana ngem iti kanawanna. Ditoy paktoria nga agdagdagus ket agawid idiay ili ti Bantay, kaarruba laeng ti Vigan, kada bigat ti Sabado.
Iti saan unay nga adayo iti yanna, nasurok a dua gasut a dadakkel a burnay ti naurnos nga agaabay iti no mano a linia. Nakasaganan dagitoy a maibiahe idiay Metro Manila.

2.

Nasinga ti panagpampanunot ni Peter Pe idi makangngeg iti nasisinggit a katkatawa dagiti ubbing iti yan dagiti burnay. Nakitana ti sangapulo a barito nga agdardaras nga agtaltalaytay iti ngarab dagiti burnay.
Iti adayo bassit kadagiti burnay, adda maysa pay a barito a nakasango iti dakkel a pinuon ti akasia iti igid ti kalsada, nga agbilbilang, “Meysa…duwa…tallo…”
Dandani naggigiddan dagiti ubbing a naglemmeng kadagiti pilida a burnay.
Idi malpas nga agbilang iti sangapulo ti ubing iti abay ti akasia, dinagdagusna ti limmagto iti ngiwat dagiti burnay. Tan-awanna dagiti burnay a malabasanna. Sapsapulenna dagiti naglemmeng.
Kunkunana bayat ti panagsapulna, “Emilio Sarimulio, addakad’ta?” sana tan-awan ti burnay iti abayna.
Naggagarikgik dagiti aglemlemmeng a pangtikawda iti agala.
3.

Immakar ti agala iti sabali a burnay. “Pepe Boldiak, addakad’ta?” kinunana manen.
Naggagarikgik manen dagiti aglemlemmeng.
Nagsasaruno nga inawagan ti agala ti nagan da Manolo Rehas, Pediong Karinio, Monching Sagaysay, Caloy Pigar, Dado Agal-al, Andy Rugos, Eddie Naanus. Idi kuan, nagikkis:
“Ay, ni Joseph Arrapka, an’a?”
Limmung-aw iti burnay ni Joseph Arrap a nakadakdakkel ti rungiitna. Simmaruno met a limmung-aw ti siam pay a barito kadagiti burnay a naglemmenganda.

4.

Gagangay la koma dayta a buya ken ni Peter Pe kadagiti kastoy a sellag a panagay-ayam dagiti ubbing iti linnemmengan. Ngem adda nadlawna a pakaidumaan dagitoy ubbing: nakarangrangrang dagiti matada ken no agrungiitda, kasla pirak dagiti ngipenda. Timmakder dagiti nakuttong a buokna iti aginaldo a pukisna iti napanunotna: An’a, al-alia kadi dagita nga ubbing?
Naggigiddan dagiti ubbing a bimmaba kadagiti burnay. Napan ni Joseph Arrap iti abay ti dakkel a pinuon ti akasia nga asideg ti kalsada sana rinugian ti agbilang, “Uno, dos, tres, cuatro, cinco…” Nagdardaras dagiti kaay-ayamna ti napan naglemmeng kadagiti burnay.
Dinagdagus ni Peter Pe ti nagpakleb iti yanna sa nakaan-annad a nagsarimbaboy nga immadayo bassit agingga a nakalinged a nasayaat iti maysa pay a burnay nga adda gannana. Ditoy a nagpaliiw.
Sa la nagsardeng dagiti barito nga agaayam idi agtaraoken ti kawitan iti parbangon.

5.

Idi makaawid ni Peter Pe iti balayda idiay Bantay, sinaritana ken ni lilona a Sabas Lingbaoan ti nakitana iti pagburnayan. Nupay gagangay laeng a kampanero iti simbaan ti Bantay ni Lilo Sabas, adu ti ammona a nalimed a pagsiriban a naadalna kadagidi aapongna a taga-Abra. Idi mangngegna ti estoria ti apokona, kellaat nga adda rimsik iti narakab a mugingna.
“Aha, adda makitak a kinabaknang iti estoriam, apok!” kinunana iti napigsa a timek tapno mangngegna ti ibagana ta adda tultulengnan a lakay.
Ad-adda manen ti bullad dagiti bullad la ngaruden a mata ni Peter Pe. “Kasano, lilo?” Napigsa met latta ti timekna tapno mangngeg a nasayaat ti apongna.
Inyasideg ti lakay ti ngiwatna iti dakkel ken sarang a lapayag ni Peter Pe ket medio impaaraasna a kinuna: “Tiliwenta ti maysa kadakuada!”
“Kasano, lilo?”
Nagkidday laeng ti baak. “Siak ti makaammo, apok!”
6.

Idi sumrek ni Peter Pe iti trabahona iti pagburnayan iti Lunes, inkuyogna ni lilona. Kinasaritada ti among ni Peter Pe a gumatangda iti maysa kadagiti burnay. Binayadandan ti burnay tapno awan ti masao ti negosiante. Idi mapanda nga aglilo kadagiti burnay, inruar ni Peter Pe ti intugotna nga uging. Tallo nga agaaddayo a burnay ti inugedanna iti sasaggaysa nga ababa laeng a linia. Inorasionan ni Lilo Sabas dagiti namarkaan a burnay. Kalpasanna, imbagada iti negosiante a yawidto ni Peter Pe ti burnay a ginatangda inton adda wayana.
Iti dayta a rabii, siniim manen ni Peter Pe ti panagay-ayam dagiti barito iti linnemmengan. Adda dua a babbalasitang a kaduada ita. Naammuan ni Peter Pe, idi agangay, nga Ason Korikor ken Oriang Labuyo ti nagan dagiti babbalasitang.
Dandanin agligsay ti rabii idi nakita ni Peter Pe a naglemmeng da Ason Korikor ken Oriang Labuyo iti maymaysa a burnay—ti maikatlo nga inugedanna. Uray la simmalto iti karabukob ni Peter Pe ti pusona iti napalalo a seggana. Ania itan ti sumaruno a mapasamak? Agkurri ngata ti orasion ni lilona a Sabas?

7.

Ni Eddie Naanus, a napusgan nga agala, ti nakatiliw kada Ason Korikor ken Oriang Labuyo iti naglubbonanda a burnay. Idi maammuan ti sangapulo a barito nga addan natiliw ni Eddie Naanus, rimmuarda kadagiti burnay a naglemmenganda. Inurayda a rumuar dagiti babbalasitang iti burnay.
“Dikam makaruar!” kinuna dagiti adda iti burnay. “Adda naitakkab a dimi makita!”
Immasideg ti sangapulo pay a barito iti yan ti burnay. Kada maysa, pinadasna nga ikkaten ti dida makita ngem mariknada a naitakkab iti ngarab ti burnay. Idi maamirisda nga agpeggad ti kasasaad da Ason Korikor ken Oriang Labuyo, madandanaganda a nagdardaras a pimmanaw ket awan ti nakalagip nga agbati a mangbantay kadagiti napupok iti burnay.

8.

Idi agsubli dagiti barito, adda kaduadan a nataengan a lallaki ken babbai. Pinadas dagiti nataengan nga ikkaten ti naitakkab iti burnay babaen ti orasion ken pisikal a wagas. Idi mapaayda, agsangiten dagiti inna dagiti napupok.
“Inkay ayaban ni Apo Samuel,” kinuna ti maysa a lalaki a nataengan.
Madamdama bassit, addan ni Apo Samuel a nakatuntundiris ti agongna. Linawlawna nga inorasionan ti burnay. Idi saan nga agkurri dagiti kararagna, nagbassawang ket kinugtaranna ti ngarab ti burnay. Kalpasanna, binilinna dagiti lallaki nga isinada ti maseknan a burnay. Idi maisinan ti burnay, inam-amiris ti lakay ti burnay. Agsapsapul daytoy iti uray bassit laeng a rikki wenno abot iti burnay a pangipakatanna iti orasionna. Ngem perpekto ti pannakadamili ken pannakaluto ti burnay.
Bumanang-es ni Apo Samuel a timmakder. Sinangona dagiti kaduana sana kinuna:
“Napigsa a baglan ti akin-aramid iti daytoy. Dakayo nga amma dagitoy ubbing, bantayanyo ‘toy burnay. Ammuenyo no asino ti akin-aramid ket umayyo ibaga kaniak.”

9.

Pinarbangon ni Peter Pe ti nagawid idiay Bantay. Nadanonna ni Lilo Sabas Lingbaoan a mangruprupiki iti dakkal a kampana ti simbaan ti Bantay. Mangngeg agingga idiay Vigan ti aweng daytoy a kampana. Idi agsubli ti normal a panagdengngeg ni Peter Pe, ken nakasusopen ni Lilo Sabas iti sinindianna a pinadisna, sinaritana ti nasaksianna iti pagburnayan.
Napalalo ti ragsak ni Lilo Sabas iti report ti apokona. “Ita met la a bigat, apok, inta yawid ‘diay burnay,” kinunana.
Bayat ti panagluganda iti diepney nga agpa-Vigan, binalakadan ni Lilo Sabas ti apokona: “Ney, no addatan sadiay, kasla dita makita wenno mangngeg ida, wen?” Nagtung-ed laeng ni Peter Pe. “Dika madanagan, apok, ta saandaka a kabaelan a dangran. Protektadoka iti impainumko kenka nga orasion idi Biernes Santo.”
Apagserrekda iti solar ti pagburnayan, nakitada a dagus dagiti amma dagiti napupok a babbalasitang iti burnay. Agtaktakder dagitoy iti abay ti burnay a naisina. Nakita ni Peter Pe nga itudtudo ti maysa nga ama ni lilona. Atapenda ngata a ni lilona ti nalaing a baglan nga imbaga ni Apo Samuel?
Imbaga ti aglilo iti negosiante a yawiddan ti ginatangda a burnay. Nangarkilada iti diepney.

10.

Idi asitgan da Lilo Sabas ken Peter Pe ti burnay, kunam lan’ dida makita dagiti amma dagiti napupok a babbalasitang iti burnay. Dida pay tinan-awan ti uneg ti burnay wenno inamiris la koma ti ruar daytoy tapno penkenda no adda met la depekto daytoy ginatangda.
“Isu la ketdi daytoy,” inyarasaas ti umuna nga ama iti kaduana.
“Wen,” inyayon ti maikadua nga ama. “Kitaem ket nakarangrangrang ken nakalupkopan iti proteksion. Baglan daytoy nga awan kurangna.”
Tinulongan ti drayber ti diepney ni Peter Pe a nangilugan iti burnay. Idi lumugan ni Lilo Sabas iti sango ken iti met likud ni Peter Pe ta tenglenna ti burnay, limmugan metten iti likud, a kasinnango ni Peter Pe, dagiti amma dagiti napupok a babbalasitang.
Nagpammarang ti aglilo a dida makita wenno mangngeg dagiti espiritu. Kampay idi, sangkakitada ti papananda bayat ti panagdengngegda iti padamag ti radio maipapan iti engkuentro dagiti soldado ti turay ken dagiti rebelde iti maysa a barangay ti Salcedo, Ilocos Sur
Idi laslasatenen ti diepney ti medio lasonglasong a paset ti kalsada, bigla a nagsao ti balasitang nga agnagan iti Ason Korikor:
“Tatang, agginggined kadi?”
“Saan, anak. Laslasaten ‘toy lugan ti lasonglasong a paset ti kalsada…” insungbat ti ama a medio intakawna a tinaldiapan ni Peter Pe no mangngeg daytoy ti panagpatangda nga agama.
Ngem kasla awan nangngeg ni Peter Pe nupay medio nagkuti bassit dagiti dadakkel ken sarang a lapayagna.
“Ay, amangan no ibiahedata nga ipa-Manila, Manang Ason Korikor,” kinuna ti agnagan iti Oriang Labuyo. “Intanto man pasiaren ti Malakanyang, manang, a!”
Bigla a naisaltek ti diep idi lumabas iti dakkel nga abot ti kalsada. Naggiddan a napa-“Ay!” dagiti napupok iti burnay.

11.

Iti balay da Peter Pe iti Bantay, inserrekda ti burnay iti sirok ti balay a naabulogan iti napisi a kawayan. Dita, adda sumagmamano a burnay a napunno iti basi nga adda kulisipna ti maysa a pagsissisipan dagiti bumalay. Sabali laeng ti yan dagiti maad-adi a munamon.
Simmurot dagiti amma dagiti napupok iti burnay iti sirok ti balay.
“Pangusaram ‘ta baro a burnay, amang?” dinamag ti nanang ni Peter Pe iti baak.
“Pagaramidak iti suka, kunak man, nakkong,” insungbat ti lakay.
Uray la napanganga dagiti amma ken dagiti babbalasitangda iti nangngegda. Amin a kagurgurada nga angot isu daytoy Suka ti Ilokos. Panangpanunotda laeng a mapunno iti tubbog ti nipa ti burnay a yan dagiti annakda, umanayen dayta a paghuramentaduan dagiti amma.
“Pari, ‘ka ayaban ni Apo Samuel,” kinuna ti ama ni Ason Korikor iti kaduana.
Pimmanaw a dagus ti ama ni Oriang Labuyo.
Rimmuar da Lilo Sabas ken Peter Pe iti abulog tapno maikkan iti gundaway ti ama ni Ason Korikor a makisarita kadagiti napupok iti burnay.
Tinangad ni Lilo Sabas ti init idi maisakmolna ti muskadana. “Ne, mabalinmo pay ti agsubli idiay pabrika no kayatmo,” kinunana ken ni Peter Pe.
Nagrungiit ni Peter Pe. “Tapno diak mabuya ti hostage drama, lilo?” inkiddayna. “Itaak la a makapuot iti hostage for ransom nga espiritu dagiti biktima!” Nagellek agingga’t naguyek.

12.

Saan a nabayag ti panaguray ti aglilo kada Apo Samuel, dagiti dadakkel dagiti babbalasitang ken sumagmamano pay a nataengan a kabagianda. Apaman a nakadap-aw da Apo Samuel iti paraangan da Lilo Sabas, nagpinnerreng dagiti baak iti nakair-irut a kas man nagrinnukodda iti kabaelan. Immuna a limmukay dagiti gemgem ni Apo Samuel. Impugtit met ni Lilo Sabas ti katayna iti tapok.
“Di la mabalin a kitaenmi dagiti ubbing, Apo Sabas?” kinuna ni Apo Samuel.
Nagtung-ed laeng ni Lilo Sabas ket inseniasna a mabalinda ti sumirok iti balay.
Simmirok da Apo Samuel iti balay. Madamdama, nangngeg da Lilo Sabas ken Peter Pe ti sangit dagiti inna ken dagiti napupok iti burnay.
“Kaasida met,” di napupuotan ni Peter Pe a kinuna.
“Langgong!” kinuna ni Lilo Sabas. “Ad-adda itan a mayatda iti kiddawenta kadakuada. Ney, agulimekka latta, wen?”
Rimmuar dagiti simmirok iti balay. Sinango ni Apo Samuel ni Lilo Sabas. Makapungtot daytoy.
“Maikontra iti naimbag a kababalin ti nalinteg a baglan, wenno iti man ordinario a tao, ti inaramidmo kadagiti ubbing, Apo Sabas!” kinuna ni Apo Samuel. “Bale hinostedsmo ida. Kurang laengen nga ibagatayo a kinidnapmo ida! Ngem mabasak ti panggepmo. Ibuksilam….”

13.

Napaisem ni Lilo Sabas. “Ah, bassit la a banag, Apo Samuel. Ibagayo laeng no sadino ti nakaikalian dagiti binarreta a balitok ditoy Bantay wenno dita Vigan…. Dagidi inkali dagiti Kastila wenno Hapones.”
Nagkikinnita da Apo Samuel. Paarasaas ti panagiinnumanda. Idi kuan, sinango ni Apo Samuel ni Lilo Sabas.
“Ditoy Bantay, adda naikali iti bangkag ni Ama Trining dita barangay Baleleng. Mabalinyo a kalien daydiay. Agatao laeng ti kaunegna,” kinuna ni Apo Samuel. “Kaduaen ‘toy anakko dayta apokoyo a mapan iti mismo a disso…”
Idi laeng a maamiris dagiti kadua ni Apo Samuel a makita ken mangngeg met ni Peter Pe ida. Pimmanaw a dagus da Peter Pe ken ti anak ni Apo Samuel.
“Ita,” kinuna ni Apo Samuel ken ni Lilo Sabas, “adda katulagan a pirmaanta, a diyonton bibiangan dagiti kameng ti partidomi kalpasan a maalayo ti gameng.”
Inruar ni Apo Samuel ti katulagan. Naisurat daytoy iti Iluko iti kadaanan nga ortograpiana. Apaman a nabasa ni Lilo Sabas ti katulagan ken inayonanna daytoy, pinirmaan ni Apo Samuel babaen ti bolpen nga inted ti ama ni Oriang Labuyo. Nadlaw ni Lilo Sabas a nalabaga ti tinta ti bolpen.
“Darak dayta impirmak,” kinuna ni Apo Samuel. “Daram met ti ipirmam.”
“Saan a mabalin,” kinuna ni Lilo Sabas. “Napateg ti dara ti baglan a kas kaniak.”
“Ti ling-etmo ngarud,” kinuna ni Apo Samuel.
“Saan latta a mabalin. Napateg ti ling-et ti maysa a baglan.”
Kapilitan a sabali a bolpen ti pinagpirma ni Lilo Sabas.

14.

Nairanrana la unay nga agtudtudo iti rabii a panagkali da Peter Pe ken Lilo Sabas iti gameng iti bangkag ni Ama Trining. Nakasipsipnget ti aglawlaw.
Pagassiketdan ti kali idi makigtotda iti kellaat a panagbusi dagiti napipigsa nga armas iti kanigidda. Idi kuan adda metten simmungbat iti kanawanda. Naggiddan a kimleb ti aglilo iti kali. Mariknada dagiti bala a sumanengseng iti ngatuen ti kali. Nangngegda dagiti asug iti agsumbangir.
“Engkuentro dagiti soldado ti turay ken dagiti rebelde, lilo,” kinuna ni Peter Pe nga agtigtigerger. “Addata iti nagtengngaanda!”
Nagsakuntip ni Lilo Sabas. “Isarsaraknata daydiay a Lakay Samuel, hmph!” kinunana.
Idi makaadayo bassit dagiti agraranget, dinagdagusen ti aglilo ti pimmanaw iti bangkag.

15.

Sinapa da Apo Samuel ti napan iti balay da Lilo Sabas. Nadanonda nga agpalpalpa ti aglilo iti papag iti pagataguab ti balay. Imbaga ni Apo Samuel a nadamagda ti napasamak nga enkuentro iti bangkag ni Ama Trining.
Imbaga ni Lilo Sabas a didan kayat a sublian ti bangkag ni Ama Trining.
“Ti kayatko,” kinuna ni Lilo Sabas, “yegyo ditoy dagiti gameng.”
Nagkikinnita, nagiinnuman ken nagiinnarasaas manen da Apo Samuel. Kalpasanna, sinango ni Apo Samuel ni Lilo Sabas.
“Mano a barreta ti yegmi ditoy?” sinaludsod ni Apo Samuel.
Kinita ni Lilo Sabas ni Peter Pe, a nangidekuatro iti naluklukmeg a gurongna, iti abayna.
“Duapulo, kunam, lilo, tapno sagsangapulota. Sangapulo ket ti kada ubing idta burnay,” kinuna ni Peter Pe a nangkudkod iti timidna.
“Duapulo a sagdodose media kilo ti maysa, ken nubenta nuebe y punto nubenta ti gradona,” kinuna ni Lilo Sabas.
“Mapan,” kinuna ni Apo Samuel. “Mariinganyo no bigat dagiti balitok dita abay ti burnay.”
Kabigatanna, apagriing ti aglilo, dinagdagusda ti napan iti sirok ti balay. Uray la napalagtoda iti napalalo a ragsakda idi makitada dagiti nakamada a binarreta a balitok iti abay ti burnay a nakapupokan dagiti babbalasitang. Binagtibagtinda dagiti balitok. Nadadagsen dagitoy.
“Baknangtan, lilo,” kinuna ni Peter Pe. “Mabalinkon ti mangasawa.”
“Dika agsigsiguro, apok,” kinuna ti baak. “Testingek no peke met laeng dagitoy wenno saan.”

16.

Pinaala ni Lilo Sabas ti kallaba a puraw nga ulesna ken ni Peter Pe. Kinumotanna dagiti balitok iti ules. Kalpasanna, inorasionanna dagiti balitok. Binilinna ni Peter Pe nga ikkatenna ti ules. Nakigtot ni Peter Pe iti nakitana. Nagbalin a bato ti umuna a sangapulo a barreta ken uging met ti sabali pay a sangapulo.
“Inallilawdata!” Uray la dimmakkel ti tengnged ni Lilo Sabas iti pungtotna. “Iti daytoy a kalakaykon, maitureddak pay laeng a tirtirisen? Ay! ay! ay!” Mangmesmesmes ti baak a nagrikosrikos iti nakail-ilet la ngaruden nga espasio iti sirok.
Saan nga intaltalek ni Peter Pe ti panagpungpungtot ti apongna. Nakanganga lattan daytoy a mangmulmulengleng kadagiti bato ken uging a nagbalinan dagiti binarreta a balitok. Bigla nga immawer ti arapaapna a mangasawa.
Adda nagapo iti ruar. Dinagdagus ti aglilo ti rimmuar iti sirok ti balay. Da Apo Samuel ti sangsangpet. Naisem ti langa ni Apo Samuel.
“Nakitayon dagiti balitok, Apo Sabas,” kinuna ni Apo Samuel. “Ita ta natungpalmin ti tulag, kiddawenmi a wayawayaanyo dagiti ubbing.”
Nagmusiig ni Lilo Sabas. “Inkay kitaen dagiti balitok a kunkunayo satay baliwan ti agsasarita,” kinunana.
Dinagdagus da Apo Samuel ti simmirok iti balay. Nabiitda dita. Idi rumuarda, kasla natik-olan a bisukol ti langada.
“Bato ken uging! Kasta kadi ti pateg dagiti ubbingyo?” imbirakak ni Lilo Sabas. “Iti daytoy a kalakaykon, maitureddak pay laeng a tirtirisen? Ay! ay! ay!”
Nagasintar dagiti sangaili. Nakitada nga immapuy ti sigud a nakapurpuraw a lawag nga aggapu iti bagi ti baglan. Yamakda amangan no makaisawang daytoy iti orasion a mangpadapo kadakuada amin.

17.

Madamdama, napagkalma met laeng ni Lilo Sabas ti riknana. Sinangona ni Apo Samuel.
“Ikkankayo iti maysa pay a gundaway,” kinunana. “Inton bigat, kayatko a makita ti uppat a pulo a barreta a balitok iti abay ti burnay. Dose media kilo ti maysa.”
“Nagdoble ti kidkiddawenyo, Apo Sabas!” kinuna ni Apo Samuel.
“Interes dayta ti duapulo a barreta, ken danios ti panangallilawyo kadakami. Adda reklamoyo?”
“Matungpal ti kiddawyo, Apo Sabas,” kinuna manen ni Apo Samuel.
“Didak padpadasen, wen? No peke manen dagiti yegyo ditoy, kargaak iti bugguong ti burnay a yan dagiti ubbingyo!”
Napaikkis dagiti dadakkel dagiti babbalasitang a napupok iti burnay, ket kagiddan ti panagsaoda iti “Saan kadi, a, apo baglan!”, nagparintumengda iti sango ni Lilo Sabas.
Iti burnay, nangngegda ti napigsa a sangit da Ason Korikor ken Oriang Labuyo. Idi kuan, nagduetoda a nagkuna: “Itedyon! Itedyon! Ay, dimi la ketdi kayat ti mabugguong!”

18.

Kabigatanna, nasapa a napan iti sirok da Peter Pe ken Lilo Sabas. Nakitada ti uppat a pulo a barreta a balitok a nakamada iti abay ti burnay. Kas iti immuna, kinumotan ni Peter Pe dagiti balitok iti puraw nga ules ni lilona, sa kalpasanna, inorasionan ti baak dagiti balitok. Napaisem ni Peter Pe idi ikkatenna ti nayabbong nga ules. Saan a nagbalbaliw ti langa dagiti balitok.
“Genwin dagitoyen, lilo,” kinunana ket binagtinna ti maysa.
“Hm,” intung-ed ni Lilo Sabas. “Umno laeng a kasta. No saan, punnuek iti bugguong daytoy a burnay.” Tinan-awanna ti burnay a nakapupokan dagiti babbalasitang. “Oy, komustakayo dita?” impigsana.
“Kayatmi ti rumuaren, apo baglan,” nagdueto ti dua iti uneg ti burnay. “Nakabangbangsiten ditoy uneg. Mabisinkamin. Mawawkami pay. Ken kayatmi ti agdigos ken agsukat!”
Adda nagapo. Tumaltaliaw pay laeng ti aglilo idi makitada da Apo Samuel a nakastreken iti sirok ti balay. Naragsak ti langada amin.
“Awan met ngata ti makunamon, Apo Sabas,” kinuna ni Apo Samuel. “Saan a peke dagita balitok. No eksamenenyo, nubenta nueba y punto nubenta porsiento a puro balitok dagita. Ken adda pay markada a Cambodia!”
Kas sungbat ni Lilo Sabas, inorasionanna ti burnay ket naikkat ti di makita ngem marikna a bileg a nangtakkab iti ngarab ti burnay. “Rumuarkayon!” imbilinna kadagiti napupok.
Naginnuna dagiti babbalasitang a rimmuar. Ania pay, idi makaruarda, kunam lan sangaribu a tawen a dida nagkikita kadagiti dadakkelda.
Nagpakada a dagus da Apo Samuel, kalpasanna.
“Iti dayta a kinabaknang, Apo Sabas, mabalinmo manen ti mangasawa,” inyangaw ni Apo Samuel.
“Ay, umun-unaak pay, a!” inyagaw ni Peter Pe, a nagkakatawaanda amin.

Popularity: unranked [?]